Հետևելով Նիկոլ Փաշինյանին. հայկական ավիաընկերությունները սկսել են օգտվել Ադրբեջանի օդային տարածքից. «Հետք»

«Հետքը» գրում է.

Մեկ շաբաթ է, ինչ hայկական ավիաընկերություններն այլեւս չեն խուսափում ադրբեջանական օդային տարածք մտնելուց, ինչպես եղել է նախկինում:  

Ճիշտ է՝ նախկինում եւս, տարբեր իրավիճակներով պայմանավորված (օրինակ՝ վատ եղանակային պայմաններ հայ-վրացական սահմանի հատվածում), ՀՀ գրանցումով օդանավերը երբեմն տարանցել են (տրանզիտ) ադրբեջանական երկինքը, այդուհանդերձ, որպես կանոն, նրանք հեռու են մնացել ոչ բարեկամ հարեւանի օդ մտնելուց՝ նախընտրելով այն շրջանցել Վրաստանի եւ Ռուսաստանի օդային տարածքներով: «Հետքի» տեղեկություններով՝ խնդիրը եղել է անվտանգությունը՝ պայմանավորված Ադրբեջանի թշնամական կեցվածքով:

Բայց ի՞նչ է փոխվել հիմա: Նախ՝ եկեք հիշենք, թե ինչու այս թեման դարձավ ուշադրության առարկա:

Հայաստանի ու Ադրբեջանի քաղաքացիական օդանավերի կողմից միմյանց օդային տարածքների օգտագործումը պաշտոնապես երբեք էլ արգելված չի եղել (բացառություն է եղել 2020 թ. պատերազմական հատվածը. սեպտեմբերի 30-ից մինչեւ նոյեմբերի 17-ը Հայաստանի օդային տարածքը պաշտոնապես փակ է եղել ադրբեջանական օդանավերի համար):

Սակայն գործնականում իրավիճակն այլ է եղել: Թեման հանրային լայն քննարկման առարկա դարձավ 2021-ի աշնանից: Այդ տարվա հոկտեմբերի 6-ին ադրբեջանական ազգային ավիափոխադրող AZAL-ի ինքնաթիռը 7 տարվա դադարից հետո, Հայաստանի օդային տարածքն օգտագործելով, կատարեց Բաքու-Նախիջեւան-Բաքու չվերթը (տես ստորեւ):

Դրանից առաջ վերջին անգամ ադրբեջանցիները մեր երկնքով թռել էին 2014-ի նոյեմբերի 8-ին: Իսկ ինչու՞ էին նրանք 2014-2021 թթ. խուսափում Հայաստանի օդային տարածք մտնելուց: 

Պատճառը հենց ադրբեջանական կողմի ագրեսիան էր: 2014 թ. նոյեմբերի 12-ին Արցախ-Ադրբեջան շփման գծում ադրբեջանցիները խոցեցին շփման գծի երկայնքով ուսումնամարզական թռիչք կատարող հայկական «Մի-24» ուղղաթիռը, որը զինված չէր: Մերոնք 3 զոհ տվեցին: Ուղղաթիռն այրվեց ու ընկավ չեզոք գոտում, իսկ ահա ադրբեջանցիները շարունակաբար խոչընդոտում էին, որ մերոնք տարհանում կատարեն: Ի վերջո, Արցախի պաշտպանության բանակը հատուկ ռազմական գործողություն իրականացրեց, տարհանեց զոհերից մեկի մարմինը, մյուս երկուսի մասունքներն ու ուղղաթիռի որոշ անհրաժեշտ մասեր: Արցախյան կողմը գործողությունն իրականացրեց առանց կորստի, իսկ ահա ադրբեջանական զինուժից սպանվեց 2 հոգի: Ինչպես ավելի ուշ «Հետքին» պատմել էր Հայաստանի նախկին բարձրաստիճան զինվորականներից մեկը, այս ագրեսիայից հետո ադրբեջանցիները վախենում էին մտնել Հայաստանի օդային տարածք, քանի որ մտավախություն ունեին, որ հայկական կողմը վրեժխնդիր կլինի ու կխոցի իրենց մարդատար օդանավերը:

Այս ֆոնին ադրբեջանական AZAL-ը ստիպված էր օգտվել Իրանի երկնքից՝ Հայաստանը շրջանցելու եւ Նախիջեւան հասնելու համար (տես ստորեւ):

Սակայն 2020 թ. 44-օրյա պատերազմում հաղթանակից եւ ՀՀ իշխանությունների շարունակաբար զիջողական քաղաքականությունից ոգեւորված՝ ադրբեջանցիները բավական ինքնավստահ էին, ու 2021-ի աշնանը, երբ հերթական անգամ լարվեցին Բաքվի ու Թեհրանի հարաբերությունները, AZAL-ը Բաքու-Նախիջեւան-Բաքու չվերթը կատարեց Հայաստանի երկնքով:

Այս փաստին հանրային արձագանքը մեր երկրում բավականին քննադատական էր: Քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտեն (ՔԱԿ) շտապեց հանդարտեցնել կրքերը եւ նույն օրը հայտարարություն տարածեց. «Ինչպես ՀՀ-ի, այնպես էլ Ադրբեջանի օդային տարածքների օգտագործումը չի սահմանափակվել քաղաքացիական օդանավերի համար՝ բացառությամբ 44-օրյա պատերազմի ժամանակահատվածի: Նշված երթուղով թռիչքներ շարունակաբար իրականացվել են նաեւ նախկինում՝ մինչեւ 2014 թ. նոյեմբերի 8-ը, ինչից հետո ադրբեջանական կողմն իր նախաձեռնությամբ դադարել է օգտվել ՀՀ օդային տարածքից։ Այս ողջ ընթացքում «Զվարթնոց» օդանավակայանից Ադրբեջանի օդային տարածքով չվերթեր են իրականացվել դեպի այլ երկրներ եւ հակառակ ուղղությամբ եւ շարունակում են իրականացվել»։

Մանրամասները՝ սկզբնաղբյուր կայքում: